ahousekeeper ([info]ahousekeeper) wrote,
@ 2007-05-18 14:07:00
Previous Entry  Add to memories!  Tell a Friend!  Next Entry
Entry tags:անասնապատում, արցախ, հայք

Կրիտիկական մինիմում
Տարիներ առաջ մի հոդված գրեցի համախոհներիս շատ նեղ շրջանակի համար, փորձելով ամփոփել ազգային արժեքների վերաբերյալ իմ պատկերացումները։ Գրելու ընթացքում ստիպված եղա մտցնել «կրիտիկական մինիմումի» հասկացությունը։ Դա ժողովրդագրական, քաղաքական, տնտեսական, բարոյական, մշակութային գործոնների փոխկապակցված ամբողջականության այնպիսի մի սահմանային արժեք է, որն անցնելով՝ ազգը էլ ի վիճակի չի զարգանալ։ Կրիտիկական մինիմումի կետը անցած ազգը իր ողջ հոգեւոր ու նյութական պաշարները ստիպված է ծախսել ֆիզիկական գոյատեւումը ապահովելու վրա։ Իսկ քանի որ իր զարգացման մեջ կանգ առած ցանկացած համակարգ դատապարտված է կործանման, ապա կրիտիկական մինիմումը հանդիսանում է ազգի համար մի շեմք, որն անցնելուց հետո ոչնչացումը անխուսափելի է դառնում։ Ոչնչացումը կարող է տեւել տասնամյակներ, կարող է եւ մեկ հարվածով իրագործվել (օրինակ՝ ցեղասպանություն, տեխնոգեն կամ բնական աղետ)։

Այսօր մենք գրեթե անցել ենք կրիտիկական մինիմումը։ Շատ լավ հասկանալով, բայց ինքներս մեզ խաբելով, թե ոչինչ, դեռ վերջը չի, դեռ մի բան կանենք։

Տաս, քսան, մի գուցե երեսուն տարի հետո, եթե դեռ կենդանի լինեմ, անպայման կգտնվի երիտասարդ մեկը, որ կհարցնի. «Իսկ ինչպե՞ս պատահեց, որ այսպես բառադի ձեւով հանձնեցիք Արցախը, Հայաստանը։ Ի՞նչ արեցիր կոնկրետ դու, որ ազգը չկործանվի»

«Ինձ էլ գնդակահարեցին, թոռնիկ ջան»,— կպատասխանեմ հայտնի անեկդոտի հերոսի խոսքերով։

Չէ, երեւի թե նույնիսկ այդպես պատասխանելու երես չեմ ունենա։


Advertisement

(Post a new comment)


[info]comte_de_varand
2007-05-18 10:29 am UTC (link)
Chem karogh chkisel qo vaxer@. Im karciqov hayers pti verjapes haskananq, te Astvats inchu e mer azg@ myusneric [hamematabar] arandznacrel, vorn e mer hamashxarayin patmutyan mej npatak@, raison d'etre, vor mets gaghapari hamar partavor enq zoher berel.

Menq chenq karogh linel mi azg-mez-hamar. Menq kgoyatevenq, ete linenq azg-hanun-[inchvor]-npataki.

Mi xosqov, messianism@ lav bana ;)

Shat qez xorhurd ktam ays girq@! mi chqnagh gorc a! Лучшая книга, которую я в прошлом году прочитал!

http://www.ozon.ru/context/detail/id/2484804/

(Reply to this)(Thread)

[info]freedomfight777
2007-05-18 01:14 pm UTC (link)
հենա հրեաներն էլ մեր համար են ուզում այդպիսի բաներ ստեղծեն բայց դե մենք դեռ այնքան էլ չենք հետաքրքրվում :)
http://www.novarm.am/publications/77/armeno.htm

(Reply to this)(Parent)

[info]freedomfight777
2007-05-18 01:15 pm UTC (link)
Էլի նույն շարքերից:
http://www.panarmenian.net/library/rus/?nid=86

Էլ չեմ խոսում Վարպետյանի տեսությունների մասին, կամ ասենք Դեզելուսի գրած գրքի մասին

(Reply to this)(Parent)

[info]ahousekeeper
2007-05-18 04:32 pm UTC (link)
Հայերը մարդկությանը բավականին բան են տվել, բայց դա գնացել կորել է անհետ։ Մի քիչ թեմայից դուրս է, բայց խորհուրդ եմ տալիս կարդալ այս հոդվածը։

(Reply to this)(Parent)

[info]zubian
2007-05-18 11:06 am UTC (link)
Ես իմ, եթե մենք կրիտիկական կետը անցել ենք, ի՞նչ ասենք ռուսների մասին։ Ես ընդանրապես չեմ հասկանում թե ինչ է սպասում այս երկրին մոտակա տարիներին։ Նաֆթն էլ չի փրկի։

(Reply to this)(Thread)

[info]ahousekeeper
2007-05-18 04:47 pm UTC (link)
Երկիրը մի բան է, ազգը՝ մի քիչ այլ։ Իրենք դեռ շատ նահանջներ կարող են անել, առանց ազգը մահացու վտանգելու։ Կարող են միլլիոններով կորուստներ տալ։ Նույնիսկ եթե ռուսները վերանան, բելոռուսներն ու ուկրաինացիները իրենց երկվորյակ եղբայրներն են, եւ կարող են ռուսական մշակույթը պահպանել ու զարգացնել։ Մենք այդպիսի ճոխ ռեսուրսներ չունենք, մենք էլ հարված բաց թողնելու, ստրատեգիկ նահանջի տեղ չունենք։

(Reply to this)(Parent)

[info]uzogh
2007-05-18 11:14 am UTC (link)
Kar, shat lav em qez haskanum, bayts mi ban el avelatsnelu unem.
Inch el chanes - qo torner@ qez ayd harts@ ktan. Ev inch el chanes - misht kzgas, vor arel es qich, kam himar kerpov.
Vorovhetev nerkaits shat aveli hest e datel antsyal@` hetin khelqov bolors el shat kheloq enq.
Es mi qani angam pordzel em haskanal mer antsyal@ - ev haskatsel em mi ban - es hima em haskanum vorn e tjisht@, bayts Astvats giti incher es kanei, ete aprei orinak Stalini zhamanaknerum. Ev khndir@ ayn che, te inch datastan ktesnei es (karevor che qreakan, te baroyakan, te @ndhanrapes voch mi).

Ka miayn mi pataskhan andzamb indz hamar. Ara inch partavor es - ev qunem mnatsats@(I miji aylots tajaravorneri slogannn e: Делай что должен, и будь, что будет). Parz e, vor mer partavorutyunner@ menq inqners enq @ntrum, ev hents dranits elnelov el karogh enq datel inqners mez.

Isk ardar datastani (eli karevor chi qreakan, te baroyakan) mi spasi. Tents ban chka.

(Reply to this)(Thread)

[info]ahousekeeper
2007-05-18 04:37 pm UTC (link)
Ռուբ ջան, տվյալ պահին ինձ ոչ թե ապագայի «դատաստանն» է անհանգստացնում, այլ իմ ներկայիս անկարողությունը/թուլությունը։ Այսինքն ես հիմա եմ ինձ այդ հարցը տալիս ու պատասխան չեմ գտնում (խոսքս հենց պատասխանի մասին է, այլ ոչ թե отмазка-ների)։

(Reply to this)(Parent)

[info]freedomfight777
2007-05-18 01:41 pm UTC (link)
Արի մի քիչ ֆանտազիայով զբաղվենք:
Պատկերացրու ժամանակի մեքենայով գնում ես ապագա. մի 500 տարի հետո:
Գնում ես ու տեսնում ես, որ մեր տարածքի վրա մի ինչ որ հզոր պետություն է, որը իր մեջ ներառում է Էգեյան ծովից մինչև Կասպից ծով ընկած տարածքը: Բայց այդ պետության անունը ասենք Արմենիա չի, բայց այդ պետությունը իրեն համարում է Մեծ Հայքի իրավահաջորդ և ոչ միայն Մեծ Հայքի: Բայց այնտեղ չեն խոսում մեր իմացած հայերենով, այլ ինչ որ անհասկանալի լեզու է, ինչ որ անհասկանալի լեզվաընտանիքին պատկանող: Այդ պետությունը պահպանում է հայ ժողովրդի պատմությունը ու մշակույթը թանգարաններում, նույն երգերն են ու ռիթմերը բայց իրենց անհասկանալի լեզվով: Նույն տուֆ քարն են օգտագործում: Ու ասենք պատկերացրու,որ էդ մարդիկ իրենք իրար հետ խոսալուց իրենք իրենց ՀԱՅ են անվանում, բայց կրկնում եմ մեր իմացած հայերենով չեն խոսում: Հա մոռացա ասել, որ այդ պետությունը գերհզոր դիրք է զբաղեցնում Եվրասիայում ու շատ հարուստ է:

Սա կհամարվի պարտություն թե՞ հաղթանակ:

Ես ուղղակի ուզում եմ թեմա սկսեմ այն իմաստով թե մեր ազգի հոգևոր բաղադրիչներից՝ մեր համար ի՞նչն է ամենակարևորը, որ մենք կուզեինք հարատևեցնել, և որն է ոչ այնքան կարևորը որի կորուստ դեռ մեր կորուստը չէ:

(Reply to this)(Thread)

[info]ahousekeeper
2007-05-18 04:41 pm UTC (link)
Հայոց լեզվի չլինելը արդեն պարտության նշան է, որովհետեւ (դու գիտես իմ դիրքը այս հարցում) լեզուն ազգային ինքնագիտակցության ամենակարեւոր բաղադրիչներից է։

Եթե շարժվենք հակառակ տրամաբանությամբ, ապա ադրբեջանցի թուրքերը իսկապես իրանական ժողովուրդների ժառանգներն են ու նշանակում է Ադրբեջանում «հաղթել են» ալբանացիք կամ ազարի իրանական ժողովուրդը։

(Reply to this)(Parent)(Thread)

[info]freedomfight777
2007-05-19 07:01 am UTC (link)
Պարզ է: Ուրեմն լեզուն պետք է պահել:

(Reply to this)(Parent)(Thread)

[info]amica_veritas
2007-05-19 08:10 am UTC (link)
Извините, что пишу по-русски. Армянский шрист просто не установлен на данном компе, а писать латиницей по-армянски - мне не хочется. Так вот, я считаю, что проблема языка самая важная. Более того, по моему глубокому убеждению, язык определяет значительную часть мировозренческих основ нации и его целеполагания. Так вот, тот язык, который сегодня культивируется в Армении и на котором говорит большая часть "себя уважающего" населения, никак не способствует превращению Армении в то самое богатое и крупное государство, которое чуть выше было обрисовано контурно. Ну, понятное дело, что язык пердставляет из себя отражение той системы ценностей, которая у нас рспространена. Так что лучше скажу так, система ценностей совремнного армянства Армении не может поспособствовать превращению Армении в более или менее нормальное государство. Нам нужна революция в сфере души и идей...

(Reply to this)(Parent)(Thread)

[info]freedomfight777
2007-05-19 02:48 pm UTC (link)
>Так вот, тот язык, который сегодня культивируется в Армении и на котором говорит >большая часть "себя уважающего" населения, никак не способствует превращению Армении в >то самое богатое и крупное государство, которое чуть выше было обрисовано контурно

Ես համաձայն եմ այն մտքի հետ, որ լեզուն մեծ ազդեցություն ունի մտածողության վրա: Ես դա ասում եմ իմ սեփական զգացողություններից ելնելով: Ես բազմիցս նկատել եմ որ միտքը հայերեն մտածելու դեպքում այն մի քիչ այլ երանգ է ստանում քան ասենք ռուսերեն կամ անգլերեն:

Եթե այդպես շարունակենք տրամաբանել ապա կստացվի որ պետք է փորձել վերադառնալ այն լեզվին երբ Հայքը հզոր էր, իսկ դա եղել է Գրաբարի ժամանակ: Այսինքն մենք պետք է ձգտենք մեր լեզուն զարգացնել այդ ուղղությամբ այլ ոչ թե թողնենք որ ամեն նոր սերունդ իր ոճականությունները մտցնի: հաճախ գռեհիկ:

հ.գ. Ի դեպ Հնդկաստանում կարծեմ սանսկրիտը ընդունվել է որպես ոչ պարտադիր պետական լեզու: ինչքան որ գիտեմ:

(Reply to this)(Parent)(Thread)

[info]ahousekeeper
2007-05-20 04:34 pm UTC (link)
Եթե այդպես շարունակենք տրամաբանել ապա կստացվի որ պետք է փորձել վերադառնալ այն լեզվին երբ Հայքը հզոր էր, իսկ դա եղել է Գրաբարի ժամանակ:

Հետաքրքիր բան ասացիր։ Մի կողմից, սա անհնարին է թվում։ Մարդկությունը զարգացել է, բազմաթիվ նոր եզրեր են հայտնվել, գրաբարը կարծես թե էլ ի վիճակի չէ հասնել այս ամենի հետեւից։ Շատ բարդ հասկացողություններ են շրջանառության մեջ մտցվել, որոնց նույնիսկ ժամանակակից աշխարհաբարն է հազիվ հասցնում մարսել։

Մյուս կողմից մեզ սրբում-տանում է ներմուծված տեսությունների, փիլիսոփայությունների ու գաղափարախոսությունների հորդառատ գետը։ Չենք հասցնում գլուխ հանել հերթական օտար տեսությունից, փոխարենը տասնյակ նոր ու հաճախ իրար հակասող ինտելեկտուալ աղմուկներ են առաջանում։ Սակավաթիվ ազգերը ուղղակի ֆիզիկապես ի վիճակի չեն բոլոր այս հոսքերը վերլուծել ու մեջներից լավը ընտրել, օգտակարն ու վնասակարը անջատել։ Ամեն մի ներմուծված գաղափարախոսություն նոր մարդկային զոհեր է պահանջում, եռանդ ու ժամանակ խլում, հնարավորություն չտալով կենտրոնանալ մեկ ուղղության վրա։

Այս վիճակում փոքր ազգը երեւի թե պետք է հակառակ ծայրից սկսի. այն է, ոչ թե իրեն հրամցված ամեն մի մտավոր ուտեստի բաղադրությունն ու ազդեցությունը վերլուծի ու փորձի գուշակել, թե այն ընդունելը ինչ հետեւանքների կբերի, այլ որպես իր հետագա զարգացման ու համապատասխան գործունեության հիմք ընդունի որոշ պարզ արժեքներ, որի հիման վրա հետագայում կկառուցի իր արժեքների համակարգն ու իրեն անհրաժեշտ տեսությունները։

Ենթադրենք, որ մտել ես մի հեքիաթային ֆանտաստիկ պանդոկ, ուր բազմաթիվ ուտեստներ՝ երկրային ու այլմոլորակային։ Օրինակ՝ Մարսից բերված կերակուրը կարող է շատ լավը լինի, իսկ կարող է եւ մարդու համար թունավոր լինի։ Ավելի լավ չի՞ լինի խուրջինիցդ հանես տնից վերցված հացն ու լավաշը։ Եթե մարդ ապուշ չի ինչո՞ւ սկսի ինքն իր վրա ինքնասպան փորձեր անել։

Ավելին, նույնիսկ մեկ կլիմայական պայմանում նորմալ մարսվող սնունդը, մեկ այլ կլիմայական գոտում կարող է դժվարությամբ մարսվել, թունավորում առաջացնել։ Օրինակ՝ խոզի միսը կամ կաթը։ Վիետնամացիք կովի կաթ չեն խմում, իրենց օրգանիզմը լակտոզից թունավորում է ստանում։ Դե հիմա էս մարդկանց գնա ու բացատրի, որ milk-shake-ը լավ բան ա։ Անսովոր ուտելիքից կարող է լուծ սկսել։ Փորձիր ամառվա տապին օղիով խաշ ուտել... Իսկ ամերիկացիներից ոմանք նույնիսկ ձմեռը չեն կարողանում խաշը մարսել։

Ինչո՞ւ լինելով զգուշավոր սովորական սնունդում, այսքան անփույթ ենք, երբ բանը հասնում է հոգեւոր ու մտավոր սննդին։ Գուցե՞ իսկապես արժե հիմնարար հարցերի շուրջ «գրաբարով մտածել»։

(Reply to this)(Parent)(Thread)

[info]freedomfight777
2007-05-20 06:29 pm UTC (link)
Ես ավելին ասեմ: Հիմա մենք ունենք 4 գրավոր լեզու: Մեկը արևելահայերեն, մյուսը արևմտահայերեն, նաև միջին հայերենը / կիլիկյանը / և գրաբարը:

Հիմա պատկերացրու մի 500 տարի հետո կլինի արդեն մի այլ գրավոր հայերեն, որը իմացողները շատ հավանական է, որ այսօրվա մեր հայերենը շատ դժվարությամբ կհասկանան: Ստացվում է, որ մենք մեր հիշողությունից զրկվում ենք ոչ միայն գլոբալ հեղափոխությունների ընթացքում այլ նաև գրի փոփոխության ընթացքում: Ժամանակի ընթացքում մենք պետք է ստիպված լինենք բազմաթիվ ներհայկական «թարգմանություններ» անել որպեսզի հնարավոր լինի նախորդների կողմից ստեղծածը հասկանալ: Ու կստացվի որ ռեսուրսների մի ահավոր մաս պետք է գնա միայն այդ «թարգմանությունների» վրա: Ուսումնասիրելու ու ընկալելու համար ընդանրապես ժամանակ չի մնա:

Ինչ վերաբերվում է գրաբարին: Ես մի թեթև ուսումնասիրել եմ այն ու ի զարմանս ինձ պետք է ասեմ որ այն բառերի հակիրճության ու իմաստալիցության տեսանկյունից նույնիսկ ավելի զարգացած լեզու է քան մեր այսօրվա հայերենը: Այսօր տերմիններ ստեղծելուց մենք գնում ենք անընդհատ բարդացման ուղիով: արմատներին գումարում ենք ածանցներ ու այլ արմատներ ու ստացվում են երկար բառեր: Ու այսպիսի բուռն բառաստեղծության արդյունքում մենք ի վերջո այնքան ենք բարդացնելու մեր լեզուն, որ շատ դժվար է լինելու այն սովորել:
Փոխարենը կարելի էր գրաբարին, այնտեղից վերցնել չօգտագործվող ու հնչեղ կարճ արմատներ ու դրանց հիման վրա զարգացնել լեզուն: Որպեսզի ժամանակի ընթացքում շատ չբարդանա ամեն ինչ:


(Reply to this)(Parent)

[info]ahousekeeper
2007-05-20 01:44 pm UTC (link)
Скорее не революция, а осознание, оценка и выбор пути. Не обязательно нового.

(Reply to this)(Parent)

[info]nrbakert_tashuk
2008-05-31 08:20 pm UTC (link)
http://www.aniv.ru/view.php?numer=7&st=10&rub=13

(Reply to this)(Thread)

[info]ahousekeeper
2008-05-31 08:26 pm UTC (link)
Կարդացի, շնորհակալություն։

(Reply to this)(Parent)

Create an Account
Forgot your login?
Login w/ OpenID
English • Español • Deutsch • Русский…